Zakirin
Seorang mekanik motosikal di Johor Bahru, Johor, telah menjadi tumpuan pihak berkuasa pengangkutan jalan raya (JPJ) setelah didapati menggunakan cukai jalan yang sama selama 23 tahun tanpa memperbaharuinya. Kejadian ini terbongkar semasa Operasi Bersepadu yang dijalankan oleh JPJ Johor di sekitar kawasan Pasir Gudang, di mana pihak penguatkuasa melakukan pemeriksaan mengejut terhadap kenderaan yang melalui kawasan tersebut. Menurut kenyataan rasmi JPJ, lelaki berusia 48 tahun itu telah menggunakan helah dengan menutup tarikh luput cukai jalan menggunakan plastik lutsinar yang dilekatkan pada nombor plat motosikalnya. Tindakan ini membolehkannya mengelirukan pemeriksaan visual secara kasual, seolah-olah dokumen tersebut masih sah. Namun, pemeriksaan terperinci mendedahkan bahawa cukai jalan motosikal itu sebenarnya telah tamat tempoh pada tahun 2001, bermakna pemiliknya tidak memenuhi tanggungjawab undang-undang selama hampir dua dekad. Kes ini menimbulkan persoalan serius tentang kelemahan dalam sistem penguatkuasaan cukai jalan serta kesedaran masyarakat mengenai kepentingan mematuhi peraturan berkaitan kenderaan.
Cukai jalan, atau dikenali sebagai cukai pengangkutan jalan, merupakan bayaran wajib yang dikenakan ke atas setiap pemilik kenderaan bermotor di Malaysia di bawah Akta Pengangkutan Jalan 1987. Bayaran ini berfungsi sebagai sumber pendapatan kerajaan untuk menyelenggara infrastruktur jalan raya, membiayai program keselamatan jalan raya, dan meningkatkan sistem pengangkutan awam. Tempoh sah cukai jalan biasanya dikaitkan dengan tempoh perlindungan insurans kenderaan, di mana pemilik dikehendaki memperbaharui kedua-dua dokumen tersebut secara serentak. Proses pembaharuan ini boleh dilakukan secara dalam talian melalui sistem MySikap JPJ, di kaunter rasmi JPJ, atau di pejabat pos yang berdaftar. Namun, dalam kes ini, jelas bahawa pemilik motosikal tersebut sengaja mengelak daripada memenuhi kewajipan tersebut, mungkin disebabkan oleh faktor kewangan, kealpaan, atau sikap sambil lepas terhadap undang-undang.
Menurut Ketua Pengarah JPJ, Datuk Zailani Hashim, kes seumpama ini bukanlah pertama kali berlaku, tetapi tempoh 23 tahun tanpa pembaharuan cukai jalan merupakan antara yang terpanjang pernah direkodkan. Beliau menegaskan bahawa pengabaian sedemikian bukan sahaja melanggar undang-undang tetapi juga membahayakan pengguna jalan raya yang lain. Kenderaan tanpa cukai jalan yang sah sering kali tidak memiliki insurans perlindungan yang diperlukan, menjadikan kemalangan yang melibatkan kenderaan tersebut rumit dari segi tuntutan dan tanggungjawab undang-undang. Selain itu, kenderaan yang tidak diperbaharui cukai jalannya mungkin juga tidak melalui pemeriksaan keselamatan berkala, meningkatkan risiko kecacatan teknikal yang boleh menyebabkan kemalangan.
Dari sudut penguatkuasaan, JPJ telah meningkatkan penggunaan teknologi untuk mengesan kesalahan berkaitan kenderaan. Sistem Automated Number Plate Recognition (ANPR) yang dipasang di kawasan strategik mampu mengimbas nombor plat kenderaan dan memadankannya dengan pangkalan data JPJ dalam masa nyata. Teknologi ini membolehkan pihak berkuasa mengenal pasti kenderaan yang mempunyai cukai jalan tamat tempoh atau status pendaftaran yang tidak sah tanpa perlu melakukan pemeriksaan fizikal. Selain itu, JPJ turut bekerjasama dengan Polis Diraja Malaysia (PDRM) dalam operasi bersepadu untuk memantau kesalahan lalu lintas, termasuk penggunaan kenderaan tanpa dokumen sah. Namun, kejadian seperti ini menunjukkan bahawa masih terdapat kelemahan dalam sistem pengesanan manual, terutamanya apabila pemilik kenderaan menggunakan helah fizikal seperti menutup bahagian tertentu plat nombor.
Isu pengelakan cukai jalan juga berkait rapat dengan masalah kenderaan klon atau kenderaan curi. Dalam beberapa kes, pemilik kenderaan yang terlibat dalam aktiviti haram sengaja mengelak daripada mendaftar kenderaan mereka untuk mengelakkan pengesanan pihak berkuasa. Kenderaan tanpa cukai jalan yang sah juga mungkin digunakan dalam kegiatan jenayah lain, menjadikan penguatkuasaan terhadap kesalahan ini sebagai sebahagian daripada strategi keselamatan negara yang lebih luas. Bagi menangani masalah ini, JPJ telah memperkenalkan langkah ketat seperti memerlukan pemeriksaan fizikal kenderaan ketika pembaharuan cukai jalan bagi kenderaan melebihi usia tertentu. Langkah ini bertujuan memastikan kenderaan tersebut masih layak digunakan dan mematuhi piawaian keselamatan yang ditetapkan.
Dalam kes mekanik tersebut, hukuman yang dihadapi termasuk denda maksimum RM2,000 mengundi Seksyen 23(1) Akta Pengangkutan Jalan 1987, yang melarang penggunaan kenderaan tanpa cukai jalan yang sah. Selain itu, motosikal terlibat juga boleh dirampas oleh pihak berkuasa sebagai bukti kesalahan. Namun, hukuman monetari sahaja mungkin tidak mencukupi untuk menghalang jenayah berulang, memandangkan kesalahan ini sering kali dilakukan oleh individu yang mengetahui risiko tetapi tetap mengambil jalan pintas. Oleh itu, pakar pengangkutan mencadangkan agar hukuman lebih berat seperti penggantungan lesen memandu atau perintah khidmat masyarakat perlu dipertimbangkan untuk meningkatkan keberkesanan tindakan undang-undang.
Di peringkat akar umbi, kurangnya kesedaran tentang kepentingan cukai jalan turut menyumbang kepada statistik kesalahan ini. Ramai pemilik kenderaan, terutamanya di kawasan luar bandar, mungkin tidak memahami implikasi undang-undang dan keselamatan akibat tidak memperbaharui cukai jalan. Ada juga yang beranggapan bahawa cukai jalan hanya sekadar formaliti birokrasi tanpa kaitan langsung dengan keselamatan mereka. Untuk menangani masalah ini, JPJ telah melaksanakan kempen kesedaran melalui media sosial, program komuniti, dan kerjasama dengan sekolah memandu untuk mendidik orang ramai tentang tanggungjawab sebagai pemilik kenderaan. Pendidikan sejak peringkat awal dipercayai mampu membentuk sikap yang lebih bertanggungjawab dalam kalangan pengguna jalan raya.
Selain faktor manusia, kelemahan dalam sistem kawalan dan keseimbangan juga memainkan peranan. Contohnya, ketiadaan mekanisme automatik untuk mengingatkan pemilik kenderaan tentang tarikh luput cukai jalan boleh menyumbang kepada kealpaan. Walaupun sistem notifikasi dalam talian wujud, tidak semua pengguna mendaftar untuk perkhidmatan tersebut. Justeru, cadangan untuk mengintegrasikan sistem notifikasi dengan aplikasi kerajaan seperti MySejahtera atau platform perbankan dalam talian mungkin boleh meningkatkan kadar kepatuhan. Di samping itu, pengukuhan kerjasama antara JPJ dan syarikat insurans juga diperlukan untuk memastikan pembaharuan insurans dan cukai jalan dilakukan serentak, mengurangkan risiko pengelakan.
Dari perspektif ekonomi, pengelakan cukai jalan memberi kesan negatif kepada hasil negara yang sepatutnya digunakan untuk pembangunan infrastruktur. Anggaran JPJ menunjukkan bahawa kerugian akibat cukai jalan tidak dibayar boleh mencecah jutaan ringgit setahun, dana yang boleh digunakan untuk membaik pulih jalan raya, memasang lampu isyarat, atau meningkatkan sistem pengangkutan awam. Selain itu, kewujudan kenderaan tanpa cukai jalan yang sah juga mengganggu pasaran kenderaan terpakai, di mana pembeli mungkin tertipu dengan dokumen palsu atau status kenderaan yang tidak jelas.
Dalam konteks global, Malaysia bukanlah satu-satunya negara yang menghadapi isu pengelakan cukai kenderaan. Negara seperti India dan Indonesia turut berdepan masalah serius dengan kadar pengelakan yang lebih tinggi disebabkan populasi kenderaan yang besar dan sistem penguatkuasaan yang terhad. Namun, negara-negara maju seperti Jepun dan Jerman telah berjaya mengurangkan kadar kesalahan ini melalui sistem pengesanan berteknologi tinggi dan hukuman yang lebih berat. Sebagai contoh, di Jerman, kenderaan tanpa cukai jalan yang sah boleh ditarik terus dari jalan raya menggunakan sistem pengawasan digital, dan pemiliknya berdepan dengan dana yang jauh lebih tinggi serta rekod jenayah.
Kesimpulannya, insiden mekanik di Johor ini berfungsi sebagai pengingat tentang pentingnya integriti dalam mematuhi peraturan pengangkutan jalan raya. Walaupun teknologi dan penguatkuasaan undang-undang terus diperkukuh, perubahan sikap masyarakat tetap menjadi faktor penentu utama. Kerjasama antara pihak berkuasa, sektor swasta, dan orang ramai diperlukan untuk memastikan setiap kenderaan di jalan raya mematuhi piawaian keselamatan dan undang-undang. Langkah proaktif seperti pendidikan berterusan, pembaharuan sistem notifikasi, dan hukuman yang lebih setimpal boleh membantu mengurangkan kes pengelakan cukai jalan pada masa depan, sekaligus menjadikan jalan raya Malaysia lebih selamat untuk semua pengguna.
Need perfume? Buy erilavia
Yusri Ng
