Zakirin
Pembangunan LRT3 Laluan Shah Alam: Transformasi Pengangkutan Awam dan Impaknya Terhadap Pembangunan Bandar Raya
Projek LRT3 Laluan Shah Alam yang dijangka mula beroperasi pada September 2025 merupakan salah satu inisiatif kerajaan Malaysia dalam memodenkan sistem pengangkutan awam di Lembah Klang, khususnya bagi menghubungkan Bandar Utama di Petaling Jaya ke Johan Setia di Klang. Laluan sepanjang 37.6 kilometer ini akan melalui 26 stesen, termasuk lima stesen bertingkat yang direka untuk memudahkan integrasi dengan sistem transit lain seperti MRT, KTM Komuter, dan bas awam. Pembinaan projek ini bermula pada 2018, namun menghadapi beberapa cabaran seperti kesan pandemik COVID-19 dan isu perolehan tanah yang melambatkan kemajuan awalnya. Walau bagaimanapun, menurut laporan terkini, sebanyak 80% kerja pembinaan telah selesai menjelang Februari 2025, menunjukkan komitmen tinggi pihak berkepentingan untuk memastikan projek ini siap mengikut jadual.
LRT3 bukan sekadar projek infrastruktur fizikal, tetapi juga pemangkin kepada transformasi sosioekonomi di kawasan yang dilaluinya. Dengan populasi lebih dua juta penduduk di sekitar koridor Shah Alam dan Klang, sistem rel ini dijangka mengurangkan kesesakan lalu lintas yang kronik, sekaligus mengurangkan pelepasan karbon daripada kenderaan persendirian. Kajian oleh Jabatan Perancangan Bandar dan Desa (PLANMalaysia) menganggarkan bahawa LRT3 akan mengurangkan penggunaan kenderaan persendirian sebanyak 30% di kawasan tersebut, setara dengan mengurangkan lebih 50,000 tan pelepasan karbon setahun. Selain itu, projek ini turut merangkumi pembinaan jejantas dan laluan pejalan kaki yang mesra warga emas dan orang kurang upaya (OKU), mencerminkan pendekatan inklusif dalam perancangan bandar.
Dari segi reka bentuk, LRT3 menggunakan teknologi tren tanpa pemandu (driverless) yang dilengkapi sistem kawalan automatik (ATC) untuk memastikan ketepatan waktu dan keselamatan penumpang. Setiap tren boleh memuatkan sehingga 800 penumpang, dengan kekerapan perkhidmatan setiap 4 minit pada waktu puncak. Prasarana stesen juga dilengkapi panel solar untuk mengurangkan penggunaan tenaga, selaras dengan komitmen Malaysia mencapai sasaran neutraliti karbon menjelang 2050. Pembangunan stesen-stesen utama seperti Glenmarie, Shah Alam, dan Klang dirancang sebagai hab transit pintar yang menggabungkan kemudahan komersial, ruang pejabat, dan perumahan mampu milik. Model Transit-Oriented Development (TOD) ini diharap dapat merangsang pertumbuhan ekonomi tempatan serta mengurangkan kesan pengembangan bandar (urban sprawl) yang tidak terancang.
Kesan ekonomi projek LRT3 sudah mula dirasai sejak fasa pembinaan, dengan penjanaan lebih 15,000 peluang pekerjaan dalam pelbagai sektor seperti kejuruteraan, pembinaan, dan perkhidmatan. Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) seperti Majlis Bandaraya Shah Alam (MBSA) dan Majlis Perbandaran Klang (MPK) turut melaksanakan dasar zonifikasi baharu untuk menarik pelaburan di sekitar kawasan stesen. Sebagai contoh, kawasan industri di Section 15 Shah Alam dijangka mengalami revitalisasi dengan kemasukan syarikat teknologi dan logistik yang ingin memanfaatkan aksesibiliti LRT3. Di samping itu, kenaikan nilai hartanah di koridor LRT3 dianggarkan antara 20% hingga 40%, bergantung pada jarak dari stesen, memberikan pulangan menarik kepada pemilik tanah dan pelabur.
Walaupun begitu, projek ini tidak lari daripada kritikan dan cabaran. Isu utama yang dihadapi termasuk kos pembinaan yang meningkat daripada anggaran asal RM9 bilion kepada RM16.6 bilion akibat inflasi dan perubahan skop kerja. Selain itu, kebimbangan awam terhadap kesan gangguan semasa pembinaan seperti bunyi bising, debu, dan penutupan jalan sementara turut mendapat perhatian pihak pengurusan projek. Bagi menangani ini, Syarikat Prasarana Negara Berhad (Prasarana) telah menjalankan program komunikasi risiko secara berkala dengan komuniti setempat dan menyediakan laluan alternatif untuk mengurangkan kesesakan. Langkah-langkah pemantauan alam sekitar seperti penggunaan dinding penahan debu dan jadual kerja yang terhad juga dilaksanakan bagi meminimumkan gangguan.
Integrasi LRT3 dengan jaringan pengangkutan sedia ada menjadi aspek kritikal dalam memastikan keberkesanannya. Sebanyak lapan stesen LRT3 akan bersambung terus dengan stesen MRT Sungai Buloh-Kajang (MRT1), MRT Putrajaya (MRT2), dan LRT Kelana Jaya, membentuk rangkaian transit bersepadu yang merangkumi lebih 80% kawasan urban Lembah Klang. Sistem pembayaran tunggal menggunakan kad Touch ‘n Go atau aplikasi MyCity akan memudahkan peralihan antara mod pengangkutan. Kerjasama dengan penyedia perkhidmatan e-hailing dan bas mikro juga dirancang untuk menyediakan penyelesaian “last-mile connectivity”, terutamanya di kawasan suburban yang kurang dilayan oleh pengangkutan awam.
Dari perspektif sosial, LRT3 dijangka mengubah corak mobiliti penduduk dengan memberikan alternatif yang lebih selamat, selesa, dan mampu dimiliki berbanding kenderaan persendirian. Kumpulan berpendapatan rendah dan sederhana di kawasan seperti Kapar dan Meru di Klang akan mendapat manfaat besar daripada pengurangan kos pengangkutan harian. Pendidikan awam mengenai penggunaan LRT3 turut giat dijalankan melalui kempen media sosial, program komuniti, dan lawatan prapembukaan stesen untuk membina keyakinan pengguna. Bagi memastikan keselamatan, sistem pengawasan CCTV berteknologi tinggi dengan pengiktirafan wajah dan sensor pintar akan dipasang di semua stesen dan gerabak tren.
Projek LRT3 juga menjadi sebahagian daripada visi jangka panjang Kerajaan Negeri Selangor dalam menjadikan Shah Alam sebagai bandaraya rendah karbon. Pembangunan koridor hijau sepanjang laluan tren, penanaman lebih 10,000 pokok peneduh, dan penggunaan bahan binaan mampan adalah antara inisiatif yang dilaksanakan. Di samping itu, perancangan teliti telah dibuat untuk melindungi kawasan sensitif alam sekitar seperti Taman Botani Shah Alam dan Sungai Klang melalui teknik kejuruteraan terkini seperti terowong bawah tanah dan jejambat elevasi.
Pada masa depan, perancangan sudah bermula untuk fasa perluasan LRT3 ke kawasan seperti Kuala Selangor dan Sabak Bernam, yang dijangka dimulakan selepas 2030. Rangkaian ini akan melengkapkan Pelan Induk Pengangkutan Negara (NATP) yang bertujuan mewujudkan sistem pengangkutan bersepadu di seluruh negara. Pengajaran daripada pelaksanaan LRT3, seperti pengurusan risiko projek besar dan penglibatan komuniti, akan menjadi asas kepada projek infrastruktur masa hadapan.
Kesimpulannya, LRT3 Laluan Shah Alam bukan sekadar projek rel, tetapi simbol transformasi ke arah bandaraya pintar dan mampan. Kejayaannya bergantung pada kerjasama berterusan antara kerajaan, pihak swasta, dan masyarakat untuk memastikan manfaatnya dirasai oleh semua lapisan penduduk. Dengan operasi yang bakal bermula tidak lama lagi, LRT3 dijangka menjadi nadi baharu yang menghidupkan dinamika ekonomi, sosial, dan alam sekitar di Lembah Klang, sekaligus mencorakkan masa depan pengangkutan awam Malaysia yang lebih efisien dan mesra pengguna.
Need perfume? Buy erilavia
Yusri Ng
